Սիրելի ընթերցողներ,

ուրախ եմ վերջապես տեղեկացնել ձեզ, որ "Ա1+"-ի բլոգը վերսկսում է իր աշխատանքները, հիմա արդեն նոր հասցեով եւ որոշակի տեխնիկական ու սկզբունքային փոփոխություններով: Շարունակելու ենք ակտիվ, հիմա արդեն թեժ ամառային քննարկումները եւ ամենից շատ սպասում ենք ձեր  ներկայությունը բլոգում` ձեր կարծիքին, ձեր մեկնաբանությանն ու տեսակետին: Այցելեք http://a1plus.wordpress.com/: Բլոգի փոփոխությունների եւ նոր ծրագրերի մասին կարդացեք արդեն նոր հասցեում:

Ե.Գ. Հուսով եմ հիշում եք, որ բլոգը ՁԵՐ` ակտիվ ու մտահոգ քաղաքացիների հանդիպման վայրն է եւ այստեղ լսելի է ՁԵՐ ձայնը:

"Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է",-բարձրագոչ հռչակում է  ՀՀ Սահմանադրությունը եւ ամեն տարվա հուլիսի 5-ից հուլիսի 5-ին հրապարակավ հիշում ենք (կրկնում եմ` հիշում ենք) մայր օրենքի գոյության մասին: Անգամ մի քանի հեռուստաընկերություններ պատիվ են անում հիշատակելու, որ մայր օրենքը ընդունվել է 1995թ. հուլիսի 5-ին` համազգային հանրաքվեի միջոցով, ապա տաս տարի անց` 2005 թ. նոյեմբերի 27-ին` սահմանադրական հանրաքվեի միջոցով հավանության է արժանացել գլխավոր փաստաթղթում առկա փոփոխությունները: ՀՀ Սահմանադրական դատարանում տեղի ունենեցող հանդիսավոր ընդունելություն կամ նախագահի շնորհավորական ուղերձի կամ այլ արարողական դեկորատիվ իրադարձությունների մասին չեմ էլ խոսում…

"ՀՀ-ում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին…" կամ "ՀՀ-ում ճանաչվում են գաղափարախոսական բազմակարծությունն…" կամ "Յուրաքանչյուր ոք ունի իր կարծիքն ազատ արտահայտելու իրավունք…" կամ "Յուրաքանյւոր ոչ ունի խոսքի ազատության իրավունք, ներառյալ` տեղեկություններ եւ գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատությունը…" կամ "Պետությունն ապոհովում է շրջակա միջավայրի պահպանությունը եւ վերականգնումը, բնական պաշարների ողջամիտ օգտագործումը…" կամ "Յուրաքանչյուր ոք ունի այլ անձնաց հետ միավորվորումներ կազմելու իրավունք…" կամ "Յուրաքանչյուր ոք ունի խաղաղ, առանց զենքի հավաքներ անցկացնելու իրավունք…" կամ "Մտավոր սեփականությունը պաշտպանվում է օրենքով…" կամ "Պաշտոնական անձինք պատասխանատվություն են կրում բնապահպանական տեղեկատվությունը թաքցնելու կամ դրա տրամադրումը մերժելու համար…" կամ… շատ "կամ"-եր… Մտածում էի ողջ Սահմանադրությունը գրել` ամենամեծ տառատեսակով ու մուգ նշումով, բայց…

"Այն ոչ աշխատանքային օրերից է, որի ժամանակ ոչ Ծիծեռնակաբերդ են գնում, ոչ էլ երեխեքին "գազանանոց" տանում"… այսօր եմ լսել այս արտահայտությունը ու կարծում եմ իրավաչափ է ՀՀ բավականին մեծ թվով քաղաքացիների իրավական ու քաղաքացիական գիտակցության համար: Փոքրիկ նշում. «Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի մասին» օրենքով` 2001 թ. հուլիսի 24-ի որոշմամբ հուլիսի 5-ը նշվում է Սահմնադրության օր և հայտարարված է ոչ աշխատանքային: Իսկ Ձեզ համար նշանակություն ունի այս օրը?

Ե.Գ. Այս օրերին բլոգում թարմեցումները ոչ հաճախ են իրականացվում: Պարզապես բլոգը նոր հասցե ու տիրույթ է տեղափոխվելու եւ որոշ տեխնիկական խնդիրներ են լուծվում:

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի չորքեքշաբթի օրը ընդունած բանաձեւին քաղաքական վերնախավում սպասում էին շունչները պահած` շահարկման եւ արդարացման բոլոր հնարավոր սցենարներով, բայց… ԵԽԽՎ-ն ընդունեց 1609 բանաձևի կատարման մասին զեկույցը, որով Հայաստանի իշխանություններին ևս 6 ամիս ժամանակ է տրվում `բանաձևի պահանջները կատարելու համար, նաեւ պայման, որ եթե Հայաստանը չկատարի նշված պահանջները, ապա «վեհաժողովը 2009 թ. հունվարի նստաշրջանում կքննի Հայաստանի պատվիրակությանը ձայնի իրավունքից զրկելու հարցը»:

Թեման, ինչ խոսք, կարեւոր է ու ենթադրվում է, որ կարեւոր կլինի մինչ 2009 հունվարը: Ու արդեն շաբաթվա վերջում մամուլում հրապարակումներն ու քաղաքական գործիչների "կրկնակի ճկուն" հայտարարությունները հաշվի առնելով, կարող ենք ենթադրել, որ ԵԽԽՎ-ական բարձր հովանու ու պարավորությունների կատարման անվան տակ քաղաքական ճամբարներում փոխադարձ ցեխ շպրտոցին դեռ երկար է շարունակվելու:

Նախագահը, ապա արտգործնախարարը առիթ կունենա համանախագահների հետ հանդիպմանը կամ պաշտոնական այլ հանդիպումների ժամանակ խոսելու այդ թեմայով եւ վստահեցնելու, որ ամեն ինչ նորմալ է: Ապա ընդդիմության ներկայացուցիչները նույնպես առիթ են ունենենալու հիշելու ԵԽԽՎ բանաձեւը, հանրահավաքներին խոսելու այդ մասին: Ու մինչեւ ժողովրդավարության թեսթի հանձնման լավագույն տարբերակ փնտրող մեր քաղաքական գործիչները ստանդարտացման ժողովրդավարության կոչեր են անում ու հանգստացնում հանրությանը, թե փոխվելու է ամեն ինչ, հետքրքիր կլիներ լսել հենց քաղաքացիների կարծիքը այս ամենի մասին: Ինչ նշանակություն ունի ձեզ համար ԵԽԽՎ պահանջներն ու արդյոք սա է այսօր ժողովրդավարության հասնելու արդյունավետ ճանապարհը?

Նախ ներեցեք, չեմ կարող զսպել զգացմունքներս…Ուռաաաաաաաա… "Ա1+" հաղթեց Եվրոդատարանում…Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բավարարեց "Ա1+" -ի` "Մելտեքս" ՍՊԸ-ի եւ նրա նախագահ Մեսրոպ Մովսեսյանի հայցը ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության: Եվրոպական դատարանը համարել է, որ "Ա1+"-ի եթերազրկմամբ խախտվել է Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածը/ Խոսքի ազատություն/:  Դատարանը որոշել է, որ Հայաստանի կառավարությունը պետք է վճարի երեք ամսվա ընթացքում 30000 եվրո "Մելտեքս"-ին, որից 10000 եվրոն պետք է փոխանցվի անգլիացի փաստաբաններին: "Ա1+"-ի վերաբերյալ դատավճիռը կայացվել է միաձայն: Կողմ է քվեարկել նաեւ ՀՀ- ի ներկայացուցիչ-դատավոր Ալվինա Գյուլումյանը:

ՀՌԱՀ-ի "Ա1+"-ին արտոնագիր չտրամադրելու վերաբերյալ բոլոր որոշումները կամայական են եղել եւ պատճառաբանված չեն եղել. սա է այն հիմնական գաղափարը, որ ընկած է ԵԴ-ի վճռի հիմքում: Անգամ մերժումների բոլոր տեքստը, եթե հիշում եք, նույնն էր, ստորակետի տարբերություն նույնիսկ չկար,-"Ա1+"-ին պարզաբանել է փաստաբաններից Արա Ղազարյանը:

Ի՞նչ է վճիռն իրենից ներկայացնում, ի՞նչ պետք է անի հայրենի կառավարությունը հարցի պատասխանին Արա Ղազարյանը ասել է, որ անհատական ու ընդհանուր միջոցառումների ցանկ է մշակելու ԵԽ նախարարների կոմիտեն ՀՀ կառավարության համար, այն գործողությունների, ինչ պետք է անի ոտնահարված իրավունքը վերականգնելու ուղղությամբ եւ ամեն կատարած քայլի համար պետք է զեկուցի: Անհատական գործողությունների ցանկը վերաբերում է փոխհատուցման գումարին` 3 ամսում պետք է ՀՀ կառավարությունը: Ընդհանուր բնույթի միջոցառումների թվում կարող է օրենսդրության փոփոխությունը դիտվել, հանձնաժողովի կազմի փոփոխությունը եւ այլն:

Փաստաբաններից էլ Տիգրան Տեր-Եսայանը ասում է. ես համոզված եմ, որ "Ա1+"-ը կունենա եթեր. հիմա արդեն իրավիճակ է փոխվել, հիմա հնարավոր է, որ իշխանությունները դիրքորոշումը փոխեն: Իսկ թե այդպիսի իրավունքի վերականգնում ենթադրում է ԵԴ դատավճիռը` Տիգրան Տեր-Եսայանը պատասխանել է, թե "Եվրոդատարանը իր որոշումներում չի նշում, որ, ասենք պետք է վերականգնել բնակարանը, կորցրած գույքը, այլ գրվում է` իրավունքի ճանաչում: Դրա հետ մեկտեղ աշխատում է մեխանիկական բնույթը, եւ նախարարների կոմիտեն տվյալ պետության կառավարության առջեւ հարց է բարձրացնում, որ տվյալ ֆիզիկական անձի կամ սուբյեկտի իրավունքը պետք է վերականգնվի":

Արդյո՞ք սա իրավական առումով ավելի ծանրակշիռ փաստաթուղթ է, քան ԵԽԽՎ բանաձեւերը, որոնցում արդեն մի քանի տարի շարունակ կոչ էր արվում "Ա1+"-ի եթերի վերականգնման համար պայմաններ ստեղծել հարցին Տեր-Եսայանը ասել է. "Այո, միանշանակ, իհարկե, սա արդեն դատարանի որոշում է, եւ նման որոշում ամբողջ Եվրադատարանի նախադեպերում չկա, սա իր բնույթով ու բովանդակությամբ առաջինն է, այսինքն, եթե Մարդու իրավունքների ԵԴ վարույթում լինեն նմանատիպ գործեր` հղում է արվելու "Ա1+"-ի գործին,-ապա ավելացրել,-Ես ափսոսում եմ, որովհետեւ կազմակերպությունը տարիներով դատական պրոցեսի մեջ լինելով շատ բան կորցրեց, իսկ ավելի մեծ բան կորցրեց հասարակությունը, որովհետեւ տեղեկատվություն ստանալը դա հասարակության իրավունքն է, իսկ մենք տեսնում ենք, թե ինչ է կատարվում մեր եթերում: Ցավալի է: Ուրախալի լուր է, բայց հետեւություններ անել պետք":

Թերեւս տարօրինակ չէ, որ վերջին մեկ շաբաթում մամուլում ու ամենուր ամենից հաճախ 20-ի հանրահավաքից է խոսվում: Հավանաբար եթե ֆուտբոլն(Եվրոպայի առաջնությունը) էլ չլիներ, Ազգային ժողովի հավանական նախագահի կամ Հանրային խորհրդի կամ էլ քաղբանտարկյալների մասին լուրերը, ապա ամեն օր բոլոր լրատվամիջոցները անխտիր դրական կամ բացասական “տոնով” հիշեցնելու էին մեզ հանրահավաքի մասին:

Ու եթե “Ազգ”-ին հետաքրքրում է հարցի` “որտեղ է ի վերո կայանալու” կողմը, ապա “Առավոտը” գրում է “Ազատության հրապարակի” նշանակության մասին, ապա հավելում. “Չափազանց դժվար, եթե չասենք՝ անհնար է քիչ թե շատ խելամիտ բացատրություն գտնել ընդդիմության նախատեսած հունիսի 20-ի հանրահավաքը չարտոնելու՝ ՀՀ իշխանությունների որոշմանը: Առարկությունը, թե այդ միջոցառումը կարող է անցկացվել «Հրազդան» մարզադաշտի մերձակայքում, ոչ մի քննություն չի բռնում. նույն հաջողությամբ ընդդիմությանը կարող էր առաջարկվել հանրահավաք անցկացնել «Պռոշյան» սովխոզի մոտ կամ, ասենք՝ Դալմայի այգիներում”:

“Ա1+”-ը տեղեկացնում է, որ Երեւանի քաղաքապետարանն այսօր Համաժողովրդական շարժման նրկայացուցիչների հետ քննարկել է հունիսի 20-ին Ազատության հրապարակում մերժված հանրահավաքը Մատենադարանի մոտ անցկացնելու դիմումը: Թեեւ քաղաքապետարանը դեռ պաշտոնապես չի պատասխանել դիմումին, սակայն քննարկման մասնակից` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ներկայացուցիչ Լեւոն Զուրաբյանը վստահ է. “Քաղաքապետարանը մերժելու է նաեւ Մատենադարանի մոտ հանրահավաք անցկացնելու դիմումը“,-ասվում է:

 “Պանորաման”-ն մեջբերում է նախագահ Սարգսյանի խոսքերը այն մասին, որ Հայաստանում հանրահավաքներ եղել են ու կլինեն:  “Ցանկացած երկրում տեղի են ունենում բողոքի ակցիաներ, դրանց մասնակցում են հարյուրավոր, հազարավոր, տասնյակ հազարավոր մարդիկ: Ոստիկանության խնդիրն այդ միջոցառումներում հասարակական կարգի պահպանությունն է: Այսինքն, դուք պիտի անեք այնպես, որ ամեն ինչ ընթանա օրենքի շրջանակներում»,- ընդգծել է նա ոստիկանների հետ հանդիպմանը:Իսկ “Չորրորդ իշխանությունը” հավելում, որ հանրահավաքը արտոնելը կնշանակեր կոպիտուլացիա  ստորագրել. “Արտոնել հանրահավաքը` կնշանակեր համաձայնվել, որ մի քանի հարյուր հազար հոգի հավաքվեն Ազատության հրապարակում եւ պահանջեն հանցավոր ռեժիմի հրաժարականը”:

Ըստ “Հայկական ժամանակ”-ի երեխաների թիկունքում է իրականացվում այս ամենը.Մի՞թե Սերժ Սարգսյանի համար պարզ չէ, որ այդ օրը պետք է զորահանդես անցկացնել Ազատության հրապարակում` հայոց բանակի ամենավերջին սպառազինություններով: Միգուցե սա՞ «կջարդիե Ազատության ոգին եւ Համաժողովրդական շարժումը: Սակայն Սերժ Սարգսյանը, այնուամենայնիվ, Ռոբերտ Քոչարյան չէ. երեկվանից մեծ խաղահրապարակի վերածված Ազատության հրապարակը հուշում է, որ նա որոշել է պաշտպանվել ոչ թե ավտոմատների, այլ երեխաների ետեւում: Սա թերեւս բռնապետի նոր տեսակն է, որ ծնվում է մեր աչքի առաջ”:  

Ե.Գ. Հյուսիսային պողոտայում 28 կին անժամկետ հացադուլ է անում: Կրկին հիշեցում չէ՞ հանրահավաքի մասին:

Վերջին օրերին ներքաղաքական իրավիճակը մայրաքաղաքում, մեղմ ասած, հանդարտ չէ: Մոտենում է ԵԽԽՎ կողմից ՀՀ իշխանություններին ներկայացված պահանջների կատարման ժամկետը, այնինչ ցարդ շարունակվում են նախնական կալանքի տակ մնալ 96 քաղաքական հետապնդման ենթարկվող քաղաքացիներ: Միեւնույն ժամանակ ՀՀ արտաքին քաղաքականության ու ԼՂՀ հակամարտության կարգավորման համար կարեւոր Սարգսյան-Ալիեւ նախագահների հանդիպմանը ընդառաջ բարձրանում է քաղաքական կուսակցությունների ու հասարակական նախաձեռնությունների նոր ալիք, հացադուլավորների թիվը` ուղիղ համեմատական դժգոհությունների ալքին, շատանում է, ի վերջո մոտենում է համաժողավրդական շարժման նախանշած հանրահավաքի օրը:

"Այսօր, երբ մոտ մեկ ամիս է մնացել բանաձեւում նախանշված սույն պայմանների իրականացման համար նախատեսված վերջնաժամկետին, ակնհայտ է դառնում, որ որեւէ առաջընթաց չի գրանցվել ՀՀ իշխանությունների կողմից վերոնշյալ պայմանների իրականացման ուղղությամբ, իսկ ժողովրդավարական ազատությունների ու մարդու իրավունքների հետ կապված իրական պատկերը վատթարացել է, ինչի հետեւանքով առավել խորացել է ընդդիմության եւ իշխանությունների միջեւ գոյություն ունեցող անջրպետը",-ասվում է համաժողովրդական շարժման հայտարարությունում ու մեջբերում դեռ ԵԽԽՎ վերջնագրից` "1.Իրականացնել անկախ, թափանցիկ եւ վստահություն ներշնչող հետաքննություն մարտի 1-ի դեպքերի կապակցությամբ: 2. Անհապաղ ազատ արձակել ձերբակալված այն անձանց, ովքեր թե’ ձերբակալվել են ակնհայտ շինծու եւ քաղաքական դրդապատճառներով, թե’ անձամբ չեն իրականացրել որեւէ բռնի գործողություն կամ դրան առնչվող ծանր հանցանք: 3. Անհապաղ չեղյալ համարել “Հանրահավաքներ, ժողովներ, երթեր եւ ցույցեր անցկացնելու մասին” օրենքում կատարված վերջին փոփոխությունները` Վենետիկի հանձնաժողովի առաջարկություններին համապատասխան:

"Փետրվարի 19-ի նախագահի ընտրություններն առաջընթաց են բոլոր մյուս ընտրությունների համեմատ:Իսկ ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելության մեջ գտնվում էին տարբեր երկրների ներկայացուցիչներ եւ կարծեմ` այդ խմբի մեջ ամենաշատ ԱՄՆ դիտորդներն էին` 3 տասնյակ, եւ, իհարկե, այդ զեկույցը արտահայտում է բոլորի կարծիքը: Իսկ զեկույցի մեջ վերահաստատվում է, որ ընտրությունները համապատասխանում են այն պարտավորություններին, որոնք Հայաստանն ունի այդ կառույցի մեջ",-ասում է ՀՀ ԱԳՆ Էդուարդ Նալբանդյանը: Կոմունիստներն էլ հարկ են համարում պատասխանել, թե "այդ առաջընթացը եղել է կեղծիքների, բռնությունների, վերջապես 10 զոհի եւ այսօր բանտերը լցված մարդկանցով":"ՀԿԿ 37-րդ համագումարը որոշում է կայացրել չսատարել ոչ մի քաղաքական ուժի, կամ թեկնածուի, որովհետեւ մենք գիտենք, որ այս երկրում նորմալ ընտրություններ տեղի չեն ունենում, ընթանում են կեղծիքներով եւ ավարտվում են ծեծ ու ջարդով",-հայտատարում են նրանք:

Դաշնակցության նախարարների "խմբային աթոռափոխությունից" հետո էլ հատկանշական է ԱԺ պատգամավոր Ալվարդ Պետրոսյանի կարծիքը, թե "իշխանությունները պարզ խաղիկները դարձնում են լուրջ խնդիրներ": Իսկ երկխոսության մասին ասում է. "Ով է ասում, որ ընդդիմությունը միայն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն է: Ես համարում եմ երկխոսությունը կայացած. ՀՅԴ-ն կոալիցիայի մաս է դարձել երկխոսության արդյունքում: Իսկ ինչպես եք պատկերացնում երկխոսությունը: Ես երկխոսությունը չեմ պատկերացնում այնքան պարզունակ, որ մի կողմում նստի Տեր-Պետրոսյանը, մյուսում` Սերժ Սարգսյանը, եւ երկխոսությունը կայանա: Ես որպես ՀՀ քաղաքացի բազմաթիվ հարցեր ունեմ, ինձ հետ էլ պետք է երկխոսեն: Երկխոսությունը ես համարում եմ Եվրոպայի կողմից պարտադրված, արհեստական եւ մտացածին":

"Ինչով եք կաշկանդված, որ չեք կատարում ձեր լիազորությունները, ինչու եք թույլ տալիս, որ ընտրությունների ընթացքում անխնա խախտվի օրենքը",-"Ժառանգության" պատգամավորն ուղղում է իր հարցը ՀՌԱՀ նախագահ Գրիգոր Ամալյանին, իսկ Գյումրիի "Ասպարեզ" ժուռնալիսների ակումբի նախագահ Լեւոն Բարսեղյանը,հարցնում, թե օրենսդրական փոփոխություններից հետո արդյոք ՀՌԱՀ նախագահը չի կանչի իր մոտ "Գալլա" հեռուստաընկերության նախագահին եւ ասի, որ որ թեկնածուին եթեր չտրամադրեն, քննարկվում է մեկ այլ կարեւոր` ՀՌԱՀ-ի եւ ՀՀՌԸ խորհրդի ձեւավորման կարգի մասին լսումներին:

Ե.Գ. Հաշվի առնելով, որ բլոգի այցելությունների մի ստվար զանգվածի համար շատ կարեւոր է Սիրուշոյի կյանքն ու գործունեությունը, նշենք, որ նախագահականում նրան ընդունել է Սերժ Սարգսյանը  եւ պարգեւատրել ՀՀ նախագահի շնորհակալագիրով:

Վաղը տեղի կունենա Ռուսաստանի դաշնությունում սպանված հերթական հայի հուղարկավորությունը: Նոյեմբերյանի տարածաշրջանի Կողբ գյուղի 37-ամյա բնակիչ Արթուր Միշայի Բաղինյանը մահացել է ծոծրակին բութ գործիքով հարվածիցՌԴ Ստավրոպոլ քաղաքում:Նրա դիակը կտեղափոխում են հայրենի գյուղ:

Հավանաբար այս տողերին, ինչպես արդեն ընդունված է, առանձնապես ուշադրություն չի դարձվի, լավագույն դեպքում մեկ կամ երկու լրատվամիջոց փոքրիկ անդրադարձ կանեն միջադեպի մասին: Ու կշարունակի լռել "կոմպլիմենտար" անգործությունը: Ինչ է եղել որ? Ռուսական շովինիստական դրսեւորումները ուղղված են ոչ միայն հայերին…

Ուսումնասիրում եմ ՌԴ-ում հայերի սպանության քրոնիկան ու նկատում, որ եթե տարի առաջ Ռուսական պաշտոնական աղբյուրները կատարված միջադեպերի վերաբերյալ մեկնաբանություններ էին անում(ռուսական իշխանությունները համարյա բոլոր` ազգայնական հողի վրա կատարված սպանությունները տեղափոխում են կենցաղային դաշտ, ասենք խուլիգանություն կամ կողոպուտ որակում, դրանով իսկ պետական մակարդակով խրախուսելով ազգայնամոլությունը), այսօր կարծես ընդհանրապես "պատիվ չեն անում" մեկնաբանել միջադեպերը: Հելսինկյան կոմիտեի տվյալներով վերջին տասնամյակում ամեն տարի Ռուսաստանում մոտ 400 այլազգիներ են ենթարկվում բռնության, մեծ մասը կովկասցիներ:

Բայց ամենից կարեւորը հարցի հայաստանյան արմատների էությունն է: Այն, որ հայկական դիվանագիտությունը “լռություն պարտքի դիմաց” կոմպլիմենտար ռուսասիրական քաղաքականությամբ ոչ մի կոշտ դիրքորոշում կամ հետաքննությունների մասնակցելու նախաձեռնություն կամ պարզապես սեփական քաղաքացիներին պաշտպանելու քաղաքականություն չորդեգրեց: Ու հասարական պահանջն էլ կարծես չկա: Թվում է` հայերը հաշտվել են “ֆորփոստ” կամ “հեռավոր գուբերնիա” պիտակի հետ, ինչը արդեն ամուր հասարական կարծիք է:

Չէ, ըստ երեւույթին, ամենից կարեւորը ձեր կարծիքն է: Ինչ եք մտածում ռուսական աճող շովինիզմի եւ Հայաստանի դիրքորոշման մասին? Գուցե Հայաստանը այսօր շատ ավելի կարեւոր հարցեր ունի լուծելու, բայց արդյոք սա այդ հարց է, որը կարելի է երկրորդական համարել? 

Հունիսի 9-ին լրանում է "Վարդաշեն" քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող, գնդապետ Ժիրայր Սէֆիլյանի պատժի ժամկետը եւ նա պետք է ազատ արձակվի: Սակայն իշխանությունները նրա քաղաքական հայացքների համար հերթական պատիժն են նախապատրաստել: ՀՀ Ոստիկանության իրավական ապահովման վարչության պետ Մխիթարյանը դիմել է ՀՀ վարչական դատարան` պահանջելով Հայաստանից արտաքսել Սէֆիլյանին: Մինչ "Օտարերկրացիների մասին" ՀՀ օրենքի 32 հոդվածի 2-րդ կետը արգելում է արտաքսել ՀՀ -ում բնակվող այն օտարերկրացուն, որն իր խնամքի տակ ունի անչափահաս երեխա ունեցողին, Սեֆիլյանի փաստաբանը կարծում է, որոշումները Սեֆիլյանի պարագայում ոչ թե իրավական, այլ քաղաքական հետապնդումների ու կամայականությունների ենթատեքստվում էին կատարվում, ուստի ամեն ինչ սպասելի է:

"Այն, որ արդեն 2 տարի է` Սէֆիլյանի նկատմամբ խտրական վերաբերմունք են ցուցաբերում նրա քաղաքական հայացքների համար, ապացուցված է նրա նկատամբ կառավարության եւ դատարաների ընդունած որոշումներով: Նրա նկատմամբ խտրական վերաբերմունքի բազմաթիվ էլեմենտներ արդեն իսկ առկա են անցյալ տարվա վերջին Եվրոպական դատարանին ներկայացված Սէ‎ֆիլյանի դիմումում",-ասում է Սէֆիլյանի պաշտպան Վահե Գրիգորյանը:

Նախօրեին մեկուսարանում գտնվող Ժիրայր Սէֆիլյանը` ԼՂՀ ՊԲ Շուշիի առանձնակի գումարտակի եւ 6-րդ պաշտպանական շրջանի նախկին հրամանատար, պաշտոնաթող փոխգնդապետը, նամակ էր հղել ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանին, քաղաքական ապաստարան խնդրելով վերջինից:

"Այսօր էլ իմ նկատմամբ քաղաքական հալածանքը տակավին շարունակվում է եւ դրա նոր արտահայտությունը ինձ Հայաստանից արտաքսելու նախապատրաստվող ծրագիրն է: Հայրենիքից հեռանալու հնարավորությունը ես ինձ համար բացառում եմ, ուստի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունից հայցում եմ քաղաքական ապաստան: Հուսով եմ, որ գոնե Արցախը ինձ չի մերժի",-ասվում է Ժիրայր Սէֆիլյանի նամակում:

Ի պաշտպանություն Ժիրայր Սեֆիլյանի երեկ եւ այսօր արդեն մի քանի բողոքի ակցիաներ են նախաձեռնել, բաց նամակներ փոխանցել ինչպես ՀՀ իշխանություններին, այնպես էլ միջազգային կազմակերպություններին ու ներկայուցչություններին:Ժառանգություն կուսակցության պատգամավորների նախաձեռնությամբ Սեֆիլյանի արտաքսումը կանխող ստորագրահավաք է սկսվել ԱԺ-ում, որին հրաժարվել է մասնակցել միայն Դաշնակցությունը:

Քաղաքական հետապնդումները, ինչպես համոզվում ենք, Հայաստանում այլեւս "նորություն չեն", բայց ազգային հերոսների արտաքսումը ինչ է,եթե ոչ նենգափոխություն է:Թույլ տալ այս ամենը նվազագույնը դավաճանություն է:Դուք շարունակելու եք լռել?

Այսօր Սերբիայում կմեկնարկի "Եվրոտեսիլ" միջազգային երգի փառատոնի կիսաեզրափակիչը, որում ելույթ կունենա Հայաստանը ներկայացնող Սիրուշոն: Միջազգային բուքմեյքերները բավականին բարձր արդյունքներ են կանխատեսել Հայաստանի մասնակցի համար` նրան համարելով առաջատարներից մեկը, չկասկածելով նաեւ, որ նա կանցնի եզրափակիչ: Ըստ բուքմեյքերների ֆավորիտնմերից են համարվում նաեւ Ռուսաստանի, Հունաստանի եւ Իռլանդիայի մասնակիցները: Նշենք, որ Սիրուշոյի նկատմամբ վերաբերմունքը միանշանակ չէր, մինչեւ անգամ նրա օգտին չքվեարկելու եւ բոյկոտման նախաձեռնություններ եղան ինտերնետում: Բայց բոյկոտման համար բացված բլոգում օրեր առաջ արդեն գրվեց, որ բոյկոտման տեքստը հանվում է:

Հիմա ուզում եմ հարցնել բոլորիդ, ինչ նշանակություն ունի այս մրցույթը եւ Հայաստանի ներկայությունը մրցույթում ձեզ համար? Ինչ եք ընդհանրապես մտածում այս ամենի մասին, այ ժողովուրդ?

Ուսումնասիրում ես հացադուլների խրոնիկան եւ մտածում, որ եթե վերջին տարին հացադուլների տարի հայտարարած լինես, երեւի շատ սխալված չես լինի: Բանն այն է, որ միայն 2007-2008թ-ին թվաքանակներով եւ հասարակական հնչեղությամբ հացադուլների նախադեպերը այնքան շատ էին, որ հասարակությունը անգամ սովորել է սովորական վերաբերվել դրանց: Համեմատության կարգով նշեմ, որ հայկական ինտերնետային մամուլում որոնում կատարելիս այսօր կրկնակի անգամ ավել է հանդիպում “հացադուլ” բառը, քան 1999-ից մինչեւ 2007-ը ընկած ժամանակահատվածում միասին վերցրած:

Իսկ “բովանակությամբ” հացադուլները քաղաքական, քաղաքացիականից մինչեւ տնտեսական, սոցիալական ու բարոյական են եղել, իսկ վայրերը ամենատարբեր` գյուղերում, քաղաքներում, կառավարության, նախագահականի, պետական այլ կառույցների շենքերի դիմաց, մեկուսանարններում, քրեակատարողական հիմնարկներում, սեփական փողոցում տան դիմաց: Ու տրամաբանական է, որ ազգովի “դիետայի նստելու” փափագը չէ դրդում բոյկոտի նման ծայրագույն դրեւորման…

Բնականաբար, բոյկոտը եւ սեփական իրավունքների համար պայքարն ու ընդվզումը դիտարկվում է նվազագույնը ամուր բարոյական հարթության վրա եւ նշանակում, որ հասարակությանը չի հանդուրժում անարդարությունը: Բայց մյուս կողմից, չէ  որ անարդարությունները մեր երկրում մեդիա երեւույթ չեն?

Մի քանի հավանական վերլուծություններ. 1.Դարեր ի վեր “յոլա գնալու” վարժված ժողովուրդը (սա ապացուցել երեւի պետք էլ չէ, առանց պետականության դարեր ապրած ժողովուրդը այլ կերպ չի էլ կարող) հանկարծ որոշել է կամքի արտահայտություն դրսեւորել եւ պայքարել անարդարությունների դեմ ու սկսում է դա` երկրի ներսից բուժելով: Տարբերակ է: 2.Կամ գուցե փոքր ինչ սոցիալական գոյությունը բերելավելով` ժողովուրդը սկսել է մտածել նաեւ հագեւոր սնունդի եւ մյուս` հասարակական, սննդի մասին: Գուցե: 3.Կամ էլ դանակը ոսկորին է հասել եւ այլեւս հանդուրժել այս ամենը հնարավոր չէ: Շատ տարբերակներ կարելի է գտնել: 4.Վերջիններից մեկը կլինի երեւի, որ գործ ունենք մասսայական խելագարության երեւույթի կամ այլ ձեւակերպմամբ` հայկական սադոմազոխիստական նոր դրսեւորման հետ: Եվ երեւի նորմալ է նման տարբերակ մտքով անցկացնել, որովհետեւ հասցրեցի ուսումնասիրել ոչ միայն “հացադուլ” բառի պոպուլյարությունը, այլեւ վերընթերցեցի բոլոր միջադեպերը եւ դրանց հանգուցալուծումները:

Ներկայացնում եմ ձեզ հանգամանորեն… Քաղբանտարկյալների ազատ արձակման համար հացադուլների շարքից: Ներկայումս Շիրակի մարզում շարունակվում է 17 հոգու անժամկետ հացադուլը, (նշենք, որ մի քանի օր առաջ նրանց թիվը 14-ն էր) կամ երեկ մեկուսանում հացադուլ եւ ջրադուլ հայտարարեց նախնական կալանքում գտնվեղ Վարդգես Գասպարը: Հրազդանում նախազգուշական հացադուլ եղավ` բարձր հասարակական հնչեղությամբ: Արդյունքներից էր Արշավիր Բոզինյանի առեւանգման, հացադուլավորների վրա հարձակման դեպքերը: Կամ մի կողմից ողջ գյուղը հացադուլի էր պատրաստվում, մյուս կողմից հացադուլավորների վրա հոգեբանական ճնշում էր գործադրվում, եղավ նաեւ հացադուլավորներին ծեծելու միջադեպ:Իսկ հիմա հացադուլների մասին մեկուսարաններում քաղաքական հայացքների համար դատապարտված մարդկանց հացադուլների շարքից. Կարապետ Ռուբինյան, Հակոբ Հակոբյան, Ժիրայր Սեֆիլյան, Վարդան Մալխասյան, Արման Բաբաջանյան, ապա քաղբանտարկյալներից 24-ը դադարեցրեցին հացադուլը:Մինչ մարտի 1-ը Ազատության հրապարակում հացադուլ էին անումը 6 ՀՀ քաղաքացիներ, մեկը մինչեւ անգամ բերանը կարել էր:

Քաղաքական հացադուլներից զատ հիշենք նաեւ քաղաքացիական հացադուլները: Հացադուլով սպառնում էր որդեկորույս մայրը Գյումրիում, զինծառայողի սպանության մեջ մեղադրվողներն եւ նրանց ծնողներն էին հացադուլ անում, Կառավարության դիմաց մենակ հացադուլ էր անում եւ բերանը կարել էր մի քաղաքացի, ում հայցը հրաժարվել էին ընդունել դատարանում, "Պաշտպանիր իմ իրավունքը" խորագրի ներքո միավորված` թափառաշրջիկ բրոքերների կողմից տուժած քաղաքացիներն էին հացադուլ անում, օտարման գոտու բնակիչների հացադուլը հիշենք, կամ Սեֆիլյանին ի պաշտպանություն հացադուլը` որը Սահմանադրականի մոտ անում էր մի քաղաքացի, որ անձամբ չէր էլ ճանարում նրան կամ ցմահ դատապարտվածներից 17-ի միաժամանակ հացադուլըն էր, որոնք հանդիպում էին պահանջում:

Այստեղ կանգնեմ ու մի կարճ մեկնաբանություն անեմ. Մինչեւ հիմա հացադուլի նստած եւ ոչ մի քաղաքացի կամ քաղաքացիներ չկարողացան գոնե մասամբ լուծում ստանալ իրենց արդարացի պահանջներին… Գուցե շատերին դուր չգա ասածս, բայց եթե անգամ մասսայական հացադուլը չի կարողանում ոչինչ փոխել, ես արդեն կասկածում եմ, որ ինքնահրկիզումը արդյունավետ կլինի: Կամ նոր ուղիներ են պետք կամ էլ ազգովի դիետային նստելուց զատ պիտի հոգեբույժի մոտ հարմարվողականության նոր կուրսեր անցնենք եւ շարունակենք լռել, ինչպես նախորդ դարի խասիաթն է ավանդել: Ուղղեք ինձ, եթե սխալվում եմ: